Lalka po latach – dlaczego warto przeczytać ją ponownie po 60-tce?

Pamiętamy ją ze szkoły jako "lekturę o nieszczęśliwej miłości kupca do arystokratki". Ale "Lalka" czytana w wieku dojrzałym to zupełnie inna książka. To studium rozczarowania, ambicji i... starzejącego się świata.

Wokulski – romantyk czy trzeźwy realista?

Gdy czytaliśmy Prusa w liceum, Stanisław Wokulski wydawał się nam stary. Miał 45 lat! Z perspektywy dzisiejszego 60-latka, Wokulski to mężczyzna w sile wieku, który przeżywa drugą młodość, a jednocześnie głęboki kryzys sensu życia. Dziś jego dylematy – "czy warto było tak gonić za pieniądzem?" – brzmią o wiele bardziej znajomo dla naszego pokolenia.

Jego tragedia nie polega tylko na odrzuceniu przez Izabelę. Polega na tym, że osiągnął wszystko, o czym marzyli inni, a mimo to czuł pustkę. Czy to nie jest uczucie, które towarzyszy wielu z nas na emeryturze, gdy zwalniamy tempo?

Izabela Łęcka – ofiara swojego wychowania?

Łatwo było ją nienawidzić, gdy mieliśmy 17 lat. Była zimna, wyrachowana, pusta. Ale czytając "Lalkę" ponownie, widzimy w niej ofiarę systemu. Została wychowana, by być "towarem" na rynku matrymonialnym. Nie nauczono jej niczego innego niż bycia piękną i podziwianą.

"Jej świat był światem salonów, a Wokulski przyniósł jej zapach sklepu i pracy. To były dwa różne języki, których nie dało się pogodzić." – prof. Janusz Tazbir (cytat luźny)

Warszawa, której już nie ma

Dla seniorów spacer po Warszawie z Prusem to podróż sentymentalna. Krakowskie Przedmieście, Powiśle, Łazienki. Prus z fotograficzną dokładnością opisał miasto, które przeminęło. Warto sięgnąć po książkę choćby po to, by poczuć ten klimat dorożek, gazowych latarni i gwaru kupieckich kramów.

Dlaczego warto wrócić?

• By docenić ironię i humor Prusa, których w szkole często nie zauważaliśmy.
• By zrozumieć Rzeckiego – starego subiekta, który żyje wspomnieniami, co jest nam dziś tak bliskie.
• By zobaczyć w "Lalce" nie romans, a panoramę społeczeństwa, które jest zadziwiająco podobne do dzisiejszego.

Źródła i Dalsza Lektura

Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o tle historycznym powieści, polecamy:

• Lalka (powieść) - Wikipedia
• Tekst powieści na WolneLektury.pl (Dostęp darmowy)
• Józef Bachórz, "Wstęp do Lalki", Ossolineum.